Wat de getallen betekenen
Relatieve luchtvochtigheid is de hoeveelheid waterdamp in de lucht ten opzichte van wat de lucht bij die temperatuur maximaal kan bevatten. Warme lucht kan meer water dragen dan koude. Daarom stijgt het percentage als de temperatuur daalt, zonder dat er water bijkomt, en daarom slaat vocht neer op koude oppervlakken: daar bereikt de lucht lokaal 100 procent en condenseert ze. Dat is wat u ziet aan de binnenkant van ramen in de winter.
Richtwaarden per ruimte: woonkamer en slaapkamer 40 tot 60 procent, badkamer tijdelijk tot 80 procent direct na het douchen maar binnen een uur terug onder 60, kelder idealiter onder 65 procent. Een hygrometer kost €10 tot €25; hang er een in de slaapkamer en een in de koudste ruimte van de woning en kijk een week lang 's ochtends.
Waar het vocht vandaan komt
Een gezin van vier produceert per dag 10 tot 15 liter waterdamp: ademen en transpireren (1 tot 2 liter per persoon), koken (1 tot 2 liter), douchen (0,5 liter per douchebeurt), wasgoed binnen drogen (2 tot 5 liter per was) en planten en aquaria. In een goed geventileerde woning verdwijnt dat via de ventilatie naar buiten. In een na-geïsoleerde woning met nieuwe ramen, zonder aangepaste ventilatie, blijft het binnen. Dat is de meest voorkomende oorzaak van een structureel te hoge luchtvochtigheid in Vlaamse woningen die de laatste tien jaar gerenoveerd zijn.
De tweede bron is de woning zelf: vochtige muren en een natte kelder verdampen voortdurend water naar de binnenlucht. Een kelder van 30 m² met natte wanden kan meerdere liters per dag aan de woning erboven afgeven. Dat vocht meet u als een luchtvochtigheid die ook met goed verluchten niet onder de 65 procent komt.
Luchtvochtigheid verlagen: eerst gedrag, dan techniek
Begin bij wat niets kost. Verlucht twee keer per dag 10 tot 15 minuten met ramen tegenover elkaar open; kort en krachtig werkt beter dan een kiepraam de hele dag. Gebruik de dampkap bij het koken en laat de badkamerventilator 20 minuten nadraaien. Droog geen wasgoed binnen, of alleen in een ruimte met een raam open. Houd de woning op minstens 18 graden, ook in ruimtes die u weinig gebruikt: koude ruimtes condenseren het eerst. Zet meubels 5 cm van buitenmuren zodat de lucht erachter kan circuleren.
Blijft de waarde boven 65 procent, dan is techniek nodig. Een ventilatiesysteem C (mechanische afvoer in natte ruimtes, roosters in droge ruimtes) kost €2.500 tot €4.500 geplaatst; een systeem D met warmterecuperatie €5.000 tot €9.000. Een luchtontvochtiger (€150–€300) is een tijdelijke oplossing voor één ruimte. Koudebruggen, zoals een betonnen latei boven een raam of een niet-geïsoleerde hoek, blijven condenseren zolang ze niet geïsoleerd zijn.
Wanneer de muren de oorzaak zijn
Drie signalen wijzen erop dat niet uw bewoning maar de woning zelf het vocht levert. Eén: de luchtvochtigheid is op de gelijkvloers structureel hoger dan boven. Twee: onderaan de muren ziet u witte uitslag, loskomend pleisterwerk of een vochtgrens tot ongeveer een meter hoogte; dat is opstijgend vocht, geen condensatie. Drie: de kelder ruikt muf en de wanden voelen vochtig of tonen zoutuitslag. In die gevallen bestrijdt ventilatie het symptoom, maar blijft de bron water leveren.
De oplossing zit dan in de muur: een muurinjectie tegen opstijgend vocht (€40–€80 per lopende meter) of een kelderdichting (€40–€200 per m² afhankelijk van de methode). Hoe u condensatie van opstijgend vocht onderscheidt, leest u in condensatie of opstijgend vocht; de folietest daarin is de snelste manier om het thuis te testen.
Schimmel en gezondheid
Boven 70 procent luchtvochtigheid groeit schimmel binnen enkele weken op koude oppervlakken, en huisstofmijt vermenigvuldigt zich snel. Beide verergeren astma en allergieën, vooral bij kinderen. Zwarte schimmel verwijdert u zoals beschreven in schimmel op de muur verwijderen, maar hij komt terug zolang de luchtvochtigheid niet onder de 60 procent zakt. Verhuurders in Vlaanderen moeten er bovendien rekening mee houden dat vocht- en schimmelproblemen bij een conformiteitsonderzoek als gebrek worden gequoteerd.
Twijfelt u of het aan de ventilatie of aan de muren ligt? Via de Vochtcheck komt een erkende specialist langs voor een vochtmeting, gratis en vrijblijvend, en weet u binnen 48 uur waar het vocht vandaan komt.
Veelgestelde vragen
Wat is een goede luchtvochtigheid in huis?
Tussen 40 en 60 procent relatieve luchtvochtigheid bij een kamertemperatuur van 18 tot 21 graden. In de winter mag het richting 40 procent zakken, in de zomer richting 60. Boven 65 procent langdurig is te hoog en geeft condensatie en schimmel; onder 30 procent is te droog.
Hoe verlaag ik de luchtvochtigheid in huis?
Dagelijks 10 tot 15 minuten dwars verluchten, dampkap en badkamerventilator gebruiken en 20 minuten laten nadraaien, geen wasgoed binnen drogen, deksels op pannen en de woning op minstens 18 graden houden. Helpt dat niet binnen enkele weken, dan is de vochtbron groter dan de bewoning: een ventilatiesysteem, of vocht uit muren of kelder.
Is een luchtontvochtiger een oplossing?
Als tijdelijke maatregel wel: een toestel van €150 tot €300 haalt in een slaapkamer 10 tot 20 liter per dag uit de lucht. Maar hij verbruikt stroom en bestrijdt het symptoom. Komt het vocht uit de muren of de kelder, dan blijft de ontvochtiger eindeloos vollopen tot de oorzaak behandeld is.